|
www.illerim.com İL İL TÜRKİYE www.ardost.com |
E R Z U R U M H A L K O Y U N L A R I
Erzurum asırlar boyunca Asya ve Avrupa arasında önemli
bir geçit ve ticaret merkezi olmuştur.İran ve Kafkasya üzerinden gelen
kavimlerle Avrupa daki diğer kavimlerin kültürlerinin etkisi altında kalan
ilimiz,
kökü tarihin derinliklerine kadar uzanan zengin bir kültür
hazinesine sahiptir.Yöremiz halk oyunları Türk bedii zevkini, kahramanlık
menkıbelerini insan psikolojisinin tezahürlerini bölgenin adet ve ananelerini en
güzel ve etkileyici şekilde yansıtır.Yöremiz ve çevresinde oynanan oyunlara Bar
adı verilir. Moğollarda ve Altay Türklerinde Bar, davulun adıdır. Bar sözcüğünün
kökeni ve anlamı üzerinde çok çeşitli görüşler vardır.
- Bar, Dadaşın
oyununun adıdır.
- Bar, Erzurum dolaylarındaki toplu oyunların adıdır
-
Bar, Davul eşliğinde oynanan oyundur
- Bar, Şaman olan Türklerin
şölenlerinde, davul eşliğinde oynadıkları
oyunlardır.
Bar,Barça,Baru
söylenişleri eski metin,lügat ve diyalektlerde hep topluluk, elbirliği anlamı
ile kayıtlıdır. Eski çağda ilkel insanlar birtakım korku ve inançların etkisi
altında bulundukları için hayatlarını çeşitli törenlerle idame ettirir ve bu
ayinlerin davulla yaparlarmış İlk zamanlarda hayvan derileri toprağın altında
kısmen çürütülür bir nevi tabaklama usulü ile elde edilen bu derilerden davullar
yapılırdı. Şaman Türkleri bunlara Tüngür demiş, daha sonra Kös adını almıştır.
Erzurum'un milli çalgıları davulla beraber Zurna,Ney ve Zilli teftir. Erzurum
davulu
hazırlanırken, daha çok koyun ve keçi derisi kasnağa geçirilir ve
sesin ayarlanmasına özel bir önem verilir. bu bakımdan Erzurum davulu diğer
davullardan daha tok seslidir.Gurup halinde oynanan barlar en az beş kişi ile
oynanır. Bu oyunlar sonlara doğru hızlanarak sekme denilen çevik hareketlerle
oynanır. başlangıçta el ele
tutan oyuncular süratli kısımda birbirlerinin
omuzlarından tutarlar. Oyunun başında Barbaşı, sonunda da Pöççük denilen oyuncu
bulunur. Barbaşı ve Pöççük ellerinde birer beyaz mendil tutarlar. bazen barlarda
kullanılan melodiler halay oyunlarında kullanılmaktadır. Bar daha çok erkekler
tarafından oynandığından erkek
oyunu olarak nitelenebilir.kadınlar tarafından
oynanan barlarda mevcuttur bunların yanı sıra alacıbar adıyla anılan erkekli
kadınlı barlarda vardır.
Erzurum Bar Oyunları ile Diğer Halk Oyunları
ağca ferikler,alacabar,aldımpram,aşırma barı,aşşahtan gelirem,başbar,ben bir kavak olaydım,bir taş attım çeğile,Bitlis koçerisi,daldalan barı,durna barı,erfene,Ermeni barları,Erzurum Barları,felek,güzeller barı,hanım barı,hayvan taklit oyunları,heynare,hoş bilezik,karadüzen,Köroğlu barı,kutkut barı,Kürdün ayavanı barı,Kürt barı,lavik barı,osman ağa,sallama,sarhoş barı,sökme barı sıçratma,sürtme barı,tamzara barı,tatyan,tavuk barı, tello,temirağa,tersine,tikine bar,Torurm barı,Durna barı,Uzundere,Yayla barı,Hançer Barı
Oyuncular:
Anne - Kız - Görücü - Kadınlar (2 - 3
Kişi)
Oyun, kadınlar tarafından oynanır. Anne ile kız evde otururlarken
görücüler gelirler. Kızın annesi "gızım, el öpmeyi bilmir" diyerek görücüleri
başından savmak ister. Kız ortaya atılarak "bilerim, bilerim" der ve görücü
kadınların ellerini öper.
Görücü kadınların ikinci gelişlerinde kızın
annesi "gızım çamaşır yıhamasını bilmir" der. Kız, hemen bir leğen alır, birkaç
çamaşır getirerek kadınların önünde çamaşır yıkama hareketleri yapar.
Kadınların üçüncü kez gelişlerinde ise kızın annesi "gızım ev
süpürmesini bilmir" diyerek kadınları başından savmaya çalışır. Kız, hemen
süpürgeyi alır ve tozu dumana katarak evi süpürmeye başlar. Sonunda annesi,
kızını vermeye razı olur.